ΙΩΑΝΝΗΣ Κ. ΜΠΟΥΓΑΣ (Ioannis Bougas) - Ιστορία 1940-1949

Ioannis Bougas 

13/8/ - 5/9/1944 – Οι Γερμανοί δολοφονούν 117 κατοίκους των Ανωγείων Ρεθύμνου και καίουν 940 οικίες ως αντίποινα της εκτέλεσης 8 Γερμανών από τον ΕΛΑΣ σε ενέδρα στην περιοχή του χωριού στις 7 Αυγούστου.

Η καταστροφή των Ανωγείων και οι εκτελέσεις των κατοίκων έγιναν ς σε πολλες επισκέψεις των Γερμανών μεταξύ 13 Αυγούστου και 5 Σεπτεμβρίου. Στο διάστημα αυτό οι αντάρτες του ΕΛΑΣ παρακολουθούν χωρίς να επεμβαίνουν στα Ανώγεια, ενώ έκτελούν και νέα ενέδρα στην πλησίον Δαμάστα με θύματα Ιταλούς που υπηρετούσαν μαζί με τους Γερμανούς.

Σε κείμενο του Ριζοσπάστη, που ακολουθεί, βασισμένο σε μαρτυρία τότε στελεχους του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ αφήνεται να εννοηθεί ότι: ««Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ έμειναν να παρακολουθούν από μακριά την καταστροφή και το πλιάτσικο των Ανωγείων με ότι μπορούσαν να μεταφέρουν οι Γερμανοί, αντί να τους επιτεθούν, γιατί δήθεν τους εμπόδισαν οι Βρετανοί και οι εθνικιστές Κρητικοί αντάρτες! Γιατί τους εμπόδισαν; Για να καταστρέψουν οι Γερμανοί τα Ανώγεια και ο λαός να ενοχοποιήσει τους κομμουνιστές!!!!».

Η διαταγή του Γερμανού στρατηγού:
«Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι κέντρον της αγγλικής κατασκοπίας εν Κρήτη και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το φόνο του λοχία φρουράρχου Γενί-Γκαβέ και της υπ’ αυτόν φρουράς και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το σαμποτάζ της Δαμάστας, επειδή εις Ανώγεια ευρίσκουν άσυλον και προστασίαν οι αντάρται των διαφόρων ομάδων αντιστάσεως και επειδή εκ των Ανωγείων διήλθον και οι απαγωγείς με τον στρατηγόν Φον Κράιπε χρησιμοποιήσαντες ως σταθμόν διακομιδής τα Ανώγεια, διατάσσομεν την ΙΣΟΠΕΔΩΣΙΝ τούτων και την εκτέλεσιν παντός άρρενος Ανωγειανού όστις ήθελεν ευρεθεί εντός του χωρίου και πέριξ αυτού εις απόστασιν ενός χιλιομέτρου. Χανιά 13-8-44
Ο Στρατηγός Διοικητής Φρουρίου Κρήτης X. ΜΙΛΛΕΡ».

Η παρουσίαση των γεγονότων από τον Ριζοσπάστη 13/8/1996
«..Η αντίδραση των κομμουνιστών - ανταρτών των Ανωγείων, μόλις έγινε γνωστή η πρόθεση των Γερμανών, ήταν άμεση. Τριμελής επιτροπή με επικεφαλής τον Γιώργο Σμπώκο και με τη συμμετοχή ενός άνδρα του ΕΛΑΣ και του Μ. Αεράκη, έρχονται σ' επαφή με την οργάνωση της ΕΟΚ στην τοποθεσία "Μύθια", όπου βρίσκονταν και οι Εγγλέζοι. Αρχηγός της ΕΟΚ ήταν τότε ο καπετάν Μιχάλης Ξυλούρης ή Χριστομιχάλης στον οποίο ο Γ. Σμπώκος - όπως εξιστορεί ο Μ. Αεράκης - είπε χαρακτηριστικά: "Καπετάν Μιχάλη, όπως βλέπεις οι Γερμανοί παίρνουν τους γέρους, τις γυναίκες μας και ετοιμάζονται να κάψουνε τα σπίτια μας και τα υπάρχοντά μας. Ας παραμερίσουμε ό,τι μας χωρίζει. Να ενώσουμε τα όπλα μας και να πολεμήσουμε τους Γερμανούς για να περισώσουμε ό,τι μας ανήκει". Ομως, όπως πάντα, έτσι και τότε, οι εθνικιστές αντάρτες αποδεικνύονται όργανα των Αγγλων. "Αδυνατώ ν' απαντήσω, αν δε συμβουλευτώ την αγγλική αποστολή", απάντησε ο Χριστομιχάλης.
Οι Αγγλοι φυσικά αρνήθηκαν, ισχυριζόμενοι ότι "οι δυνάμεις των Γερμανών είναι τεράστιες και θα έχουμε πολλές ανθρώπινες απώλειες, ενώ αν δε χτυπήσουμε υπάρχει πιθανότητα να μην ολοκληρώσουν το καταστροφικό τους έργο".
"Εμείς πιστεύουμε το αντίθετο..." ανταπαντούν οι εκπρόσωποι του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. "Αν τους χτυπήσουμε, κάτι μπορούμε να περισώσουμε. Αν όχι, τότε ούτε μια πέτρα στο χωριό δε θ' αφήσουν όρθια οι κατακτητές". Συγκλονιστικά ήταν τα λόγια που γύρισαν και είπαν στη συνέχεια ο Σμπώκος και ο Αεράκης στον αρχηγό της ΕΟΚ: "Εμείς καπετάν Μιχάλη, γνωρίζουμε τα κατατόπια εδώ και θα κάνουμε μεγάλη ζημιά στους Γερμανούς" λέει πρώτος ο Σμπώκος. "Εμείς θα κατεβούμε κάτω και θ' απολογηθούμε σε νεκρούς και ζωντανούς για ό,τι και αν συμβεί. Οι Αγγλοι θα φύγουν κάποτε για να γυρίσουν στη χώρα τους" λέει από την πλευρά του ο γραμματέας του ΕΑΜ.
Ομως ο εντολοδόχος των Εγγλέζων επέμεινε στην αρχική του απάντηση στους κομμουνιστές, που αναγκάστηκαν να φύγουν για το λημέρι του ΕΛΑΣ. Η άποψη που επικράτησε τη νύχτα εκείνη στον ΕΛΑΣ, ήταν ότι οι Αγγλοι γνώριζαν φυσικά πως το χωριό θα καιγόταν και ήθελαν μετά το ολοκαύτωμα να ξεσηκώσουν τον κόσμο εναντίον των κομμουνιστών κατηγορώντας τους ως υπεύθυνους...».