Το «εθνικό έγκλημα» που βαφτίστηκε «Εθνική Αντίσταση»
Ήρθε ίσως η ώρα να ειπωθούν ορισμένα πράγματα καθαρά, όσο κι αν ενοχλούν την κυρίαρχη αφήγηση της μεταπολίτευσης.
Στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για την «Εθνική Αντίσταση» ως ένα ενιαίο, ηρωικό και σχεδόν ιερό κεφάλαιο της ιστορίας μας. Όμως η πραγματικότητα της Κατοχής είναι πολύ πιο σκοτεινή, πολύ πιο τραγική και πολύ πιο περίπλοκη από την αγιογραφία που καλλιεργήθηκε επί δεκαετίες.
Και ίσως το πιο δύσκολο ερώτημα είναι αυτό: ποιος οδήγησε τελικά στις εκατόμβες των αμάχων που σημάδεψαν τη χώρα;
Οι Ναζί, φυσικά, πάτησαν τη σκανδάλη. Όμως, σε πολλές περιπτώσεις, οι ηθικοί αυτουργοί των τραγωδιών ήταν άλλοι: οι λεγόμενοι «αντάρτες».
Στις 2 Σεπτεμβρίου 1944, ενώ ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος είχε ουσιαστικά κριθεί και οι γερμανικές δυνάμεις ετοιμάζονταν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, ένα ακόμη δράμα γράφτηκε στη Μακεδονία.
Στον Χορτιάτη Θεσσαλονίκης έφτασαν γερμανικά στρατιωτικά φορτηγά. Οι στρατιώτες με την βοήθεια του Σούμπερτ και κάποιων "Ελλήνων" προδοτών και συνεργατών τους, (Ο Φριτς Σούμπερτ -Φρειδερίκος Χέρμαν Σούμπερτ- ήταν ένας διαβόητος Γερμανός ναζί αξιωματικός και εγκληματίας πολέμου, ο οποίος έδρασε στην κατεχόμενη Ελλάδα. Ήταν επικεφαλής μιας αιμοσταγούς παραστρατιωτικής ομάδας, του «Σώματος Κυνηγών», γνωστοί κ ως Σουμπρίτες, η οποία αποτελούνταν από Γερμανούς αλλά και Έλληνες προδότες συνεργάτες των ναζί) συγκέντρωσαν τους κατοίκους, τους έκλεισαν σε δύο κτίρια και τους έκαψαν ζωντανούς. Κάποιους άλλους τους έκλεισαν στους φούρνους των σπιτιών τους και τους έκαψαν. 147 (ή 149) άνθρωποι χάθηκαν εκείνη τη μέρα — ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά. Η ιστορία κατέγραψε — δικαίως — ένα ακόμη αποτρόπαιο έγκλημα των Ναζί.
Όμως, πριν από τη σφαγή είχε προηγηθεί κάτι άλλο: ενέδρα ανταρτών του ΕΛΑΣ σε δύο οχήματα κοντά στο χωριό. Στα αυτοκίνητα επέβαιναν Γερμανοί αλλά και Έλληνες τεχνικοί του Οργανισμού Ύδρευσης Θεσσαλονίκης, οι οποίοι είχαν αναλάβει την απολύμανση της δεξαμενής του υδραγωγείου. Οι περισσότεροι σκοτώθηκαν στην επίθεση.
Οι αντάρτες γνώριζαν πολύ καλά ότι κάθε τέτοια ενέργεια θα οδηγούσε, σχεδόν με μαθηματική βεβαιότητα, σε γερμανικά αντίποινα. Κι όμως, η ενέδρα έγινε και στη συνέχεια χάθηκαν στο βουνό για να κρυφτούν.
Το ίδιο μοτίβο σε όλη τη χώρα
Η τραγωδία αυτή δεν ήταν μοναδική. Το ίδιο μοτίβο επαναλήφθηκε ξανά και ξανά στην Ελλάδα της Κατοχής:
Αντάρτες χτυπούσαν γερμανικές μονάδες σε ενέδρες.Στη συνέχεια, οι Γερμανοί εκτελούσαν μαζικά αμάχους στα κοντινά χωριά.Έτσι γράφτηκαν με αίμα τα ονόματα δεκάδων μαρτυρικών τόπων: Δίστομο, Καλάβρυτα, Δράκεια, Χορτιάτη, Νέα Κεδρύλλια κλπ
Οι Ναζί είχαν προειδοποιήσει ξεκάθαρα ότι κάθε επίθεση θα ακολουθείται από αντίποινα. Κι όμως, οι επιθέσεις συνεχίζονταν — συχνά χωρίς κανένα πραγματικό στρατιωτικό όφελος.
Οι αριθμοί που δεν συζητάμε
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του γερμανικού στρατού, κατά τη διάρκεια της Κατοχής σκοτώθηκαν στην Ελλάδα 376 Γερμανοί από επιθέσεις ανταρτών. Ακόμη κι αν δεχθεί κανείς ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να φτάνει περίπου τους 2.400, παραμένει εξαιρετικά μικρός σε σχέση με τη συνολική κλίμακα του πολέμου.
Την ίδια στιγμή:
Οι εκτελέσεις αμάχων από τους Ναζί ως αντίποινα έφτασαν τους 56.000 Έλληνες.1.170 χωριά καταστράφηκαν ολοσχερώς.Με απλά λόγια: κάθε νεκρός Γερμανός πληρωνόταν με δεκάδες ή εκατοντάδες νεκρούς Έλληνες.
Το ερώτημα είναι αναπόφευκτο: Άξιζε αυτός ο φόρος αίματος;
Πίσω από την αγιογραφία της «Εθνικής Αντίστασης» κρύβονται τραγικές αλήθειες που συχνά αποσιωπώνται. Όταν οι ενέδρες των ανταρτών προκαλούσαν τις μαζικές σφαγές αμάχων από τους Ναζί χωρίς κανένα στρατιωτικό όφελος, ο φόρος αίματος των Ελλήνων υπήρξε δυσανάλογα βαρύς. Ήρθε η ώρα να κοιτάξουμε την ιστορία της Κατοχής με αλήθεια και χωρίς ιδεολογικούς μύθους.
Ένας άλλος εμφύλιος μέσα στην Κατοχή
Την ίδια στιγμή, η δράση των ανταρτικών οργανώσεων δεν στρεφόταν μόνο κατά των Γερμανών. Σύμφωνα με κρατικά στοιχεία της εποχής, πριν ακόμη ξεκινήσει επίσημα ο εμφύλιος πόλεμος, δεκάδες χιλιάδες Έλληνες είχαν ήδη σκοτωθεί από συγκρούσεις μεταξύ ελληνικών παρατάξεων.
Η Αντίσταση δεν ήταν μόνο αγώνας εναντίον του κατακτητή. Ήταν και προετοιμασία για το ποιος θα ελέγξει την Ελλάδα μετά την απελευθέρωση — και σε αυτή τη σύγκρουση τα θύματα ήταν συχνά Έλληνες πολίτες.
Η μεταπολιτευτική μυθολογία
Μετά το 1974, η Ελλάδα επιχείρησε να κλείσει τις πληγές του εμφυλίου μέσω της εθνικής συμφιλίωσης. Στο πλαίσιο αυτό δημιουργήθηκε η εικόνα μιας ενιαίας, ηρωικής «Εθνικής Αντίστασης».
Όμως αυτή η πολιτική επιλογή είχε και ένα τίμημα: την απλοποίηση και, σε πολλές περιπτώσεις, τη διαστρέβλωση της ιστορίας. Οι τραγωδίες της Κατοχής παρουσιάστηκαν μονοδιάστατα, χωρίς να συζητηθούν οι ευθύνες και οι επιλογές που οδήγησαν σε αυτές.
Η ιστορία δεν είναι προπαγάνδα
Η αναμέτρηση με το παρελθόν δεν γίνεται για να δικαιολογηθούν οι Ναζί — οι οποίοι παραμένουν οι φυσικοί αυτουργοί των εγκλημάτων. Γίνεται για να κατανοηθεί ολόκληρη η αλήθεια μιας σκοτεινής εποχής.
Γιατί η ιστορία δεν είναι προπαγάνδα. Και όσο παραμένει εγκλωβισμένη σε ιδεολογικούς μύθους, ο εθνικός διχασμός θα συνεχίζει να δηλητηριάζει την ελληνική κοινωνία.
Ίσως, λοιπόν, ήρθε η ώρα να κοιτάξουμε εκείνη την περίοδο χωρίς αγιογραφίες — και χωρίς φόβο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου