Οι αντιφάσεις της Εαμικής ηγεσίας στη Θεσσαλονίκη | Μακεδονικά Νέα

Οι αντιφάσεις της Εαμικής ηγεσίας στη Θεσσαλονίκη

Σάκης Μουμτζής

...

 Έτσι, όλο το τρίτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου 1944 τις αποφάσεις τις λάμβανε κυρίως ο Σιάντος με τον Ζέβγο, καθώς ο Ιωαννίδης νοσηλευόταν σε νοσοκομείο. Οι σύμμαχοί τους στο ΕΑΜ ήταν αμέτοχοι τόσο στις διαπραγματεύσεις όσο και στη λήψη των αποφάσεων. Την τελική απόφαση για τη μη παράδοση των όπλων του ΕΛΑΣ την έλαβε το Π.Γ. του ΚΚΕ σε συνεδρίαση που έγινε στο Αρεταίειο νοσοκομείο. Εκείνο δε που αποσιωπάται από την αριστερή ιστοριογραφία είναι το εξής γεγονός: τις πρώτες μεταμεσονύκτιες ώρες της 2 Δεκεμβρίου 1944 παραιτήθηκαν από την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας οι εαμικοί υπουργοί οι οποίοι δεν ανήκαν στο ΚΚΕ «εις ένδειξη διαμαρτυρίας για την αδιαλλαξία που επιδεικνύουν και οι δύο πλευρές». Δηλαδή μοίρασαν εξίσου τις ευθύνες στο ΚΚΕ και στην σκληρή Δεξιά. Μετά από λίγο παραιτήθηκαν και οι κομμουνιστές υπουργοί. 

Στη Θεσσαλονίκη, ευθύς μετά την Απελευθέρωση, παρουσιάστηκαν προβλήματα συνεργασίας μεταξύ των υψηλόβαθμων μελών του ΚΚΕ και των προσωπικοτήτων του σοσιαλιστικού και φιλελεύθερου χώρου. Η περίπτωση της επίθεσης Ελασιτών στο σπίτι του πολιτικού εκπροσώπου του ΕΔΕΣ Γεωργίου Μπακατσέλου (23 Οκτωβρίου 1944) -η οποία έληξε με την αποφασιστική παρέμβαση του γιατρού Χαριτάντη, εκ των συνεργαζομένων με το ΕΑΜ- είναι χαρακτηριστική των προβλημάτων που υπήρχαν μέσα στο εαμικό στρατόπεδο. Αυτά τα προβλήματα ανέκυπταν καθημερινά και λόγω της ανεξέλεγκτης δράσης της Εθνικής Πολιτοφυλακής που είχε επανδρωθεί αποκλειστικά από μέλη και στελέχη του ΚΚΕ. Οι σοσιαλιστές και οι φιλελεύθεροι αστοί, με ισχυρούς δεσμούς με την κοινωνία της Θεσσαλονίκης, πληροφορούνταν για τις αυθαιρεσίες, τις συλλήψεις και τις δημεύσεις εμπορευμάτων στις οποίες προέβαινε κυρίως η Πολιτοφυλακή και ενημέρωναν την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας.

Η κατάσταση μέσα στο ΕΑΜ επιδεινώθηκε όταν ξέσπασαν οι μάχες στην Αθήνα. Συνεργαζόμενες προσωπικότητες διαχώρισαν τη θέση τους και ζήτησαν την προστασία των Βρετανών, οι οποίοι με αεροπλάνο τους φυγάδευσαν στην Αθήνα. Όπως σημειώνει ο Ανδρέας Βενιανάκης στο βιβλίο του «Εαμοκρατία στη Θεσσαλονίκη»,  η Πολιτοφυλακή προχώρησε στη σύλληψη της γυναίκας και των παιδιών ενός εξ αυτών, αλλά με παρέμβαση του Μπακιρτζή αφέθηκαν ελεύθεροι (σελ. 234). Αυτές οι διαφωνίες απασχόλησαν και τον Τσιριμώκο ο οποίος διέψευσε τις φήμες πως η ΕΛΔ είχε αποχωρήσει από το ΕΑΜ. 

Τελικά η εαμική συμμαχία ουσιαστικά έπαψε να υφίσταται όταν έγιναν γνωστές, σε όλη τους την έκταση, οι αγριότητες της ΟΠΛΑ και της Πολιτοφυλακής κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών. 

...