Κρινιώ Καλογερίδου

 

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ, ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟ 1922 ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ-ΦΩΤΙΑ, ΑΝ ΚΑΙ Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 1914 ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΦΕΡΕΓΓΥΑ. ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΗΤΑΝ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟΙ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ (1914-1922/'23)

THE GREEK PRESENCE IN ASIA MINOR, BEFORE THE ASIA MINOR DESTRUCTION OF THE GREEK ARMY IN 1922 WITH NUMBERS AND ELEMENTS-FIRE, ALTHOUGH THE TURKISH CENSUS OF 1914 WAS NOT RELIABLE. THE GREEKS MUST HAVE BEEN MANY TIMES BEFORE THE PONTIC GENOCIDE (1914-1922/'23)

Σύμφωνα με το υπόμνημα του Ελευθέριου Βενιζέλου το 1919 το ελληνικό έθνος αποτελούνταν από 8,256,000 ψυχές, εξ αυτών μόλις το 55% ή 4,300,00 ζούσαν εντός των ορίων του Βασιλείου της Ελλάδας. Από το υπόλοιπο 45% οι 151,000 ζούσαν στην Βόρειο Ήπειρο και στην υπόλοιπη Αλβανία, άλλοι 731,000 σε Θράκη και (κυρίως) Κωνσταντινούπολη, 43,000 στην προ των Βαλκανικών Πολέμων Βουλγαρία (με την συνθήκη του Βουκουρεστίου οι περίπου 88,000 Έλληνες της Δυτικής Θράκης προστέθηκαν σε αυτούς), 1,694,000 στην Μικρά Ασία συνολικά, 102,000 στα Ιταλικά Νησιά του Αιγαίου ή Δωδεκάνησα, καθώς και 235,000 στην Κύπρο. Συνολικά 7,256,000 Έλληνες ζούσαν στον ευρύτερο χώρο της νότιας Βαλκανικής, της Μικράς Ασίας, του αιγιακού χώρου και της Κύπρου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, σε όλη την δυτική μικρασιατική ακτή, όπως την αποτελούσαν τα βιλαέτια της Προύσας και του Αϊδινίου, καθώς και τα ανεξάρτητα σαντζάκια των Δαρδανελλίων και του Ιζμίτ (Νικομήδεια) κατοικούσαν περίπου 1,013,195 Έλληνες, πληθυσμός με μόνιμη παρουσία στην περιοχή επί περίπου 3 χιλιετίες, από τον Α' Ελληνικό Αποικισμό.

Όπως ανέφερε αυτοί συνιστούσαν τον κύριο σκελετό της οικονομικής και πνευματικής ζωής της περιοχής, όντας μία πολύ δυναμική κοινότητα αγροτών, εργατών, εμπόρων, βιοτεχνών, μικροβιομηχάνων και ανθρώπων του πνεύματος. Η όλη έκταση διαιρούνταν σε περίπου 15 επισκοπές με τις ελληνικές κοινότητες να συντηρούν μόνες τους 565 εκκλησίες και 652 σχολεία με πάνω από 90,000 μαθητές.

Σε αυτόν τον πληθυσμό ο Βενιζέλος προσέθετε και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου (Ίμβρο, Τένεδος, Λέσβος, Χίος, Σάμος, Ικαρία, Δωδεκάνησα και Καστελόριζο), νησιά με σχεδόν αποκλειστικά ελληνικό πληθυσμό τα οποία ο ίδιος θεωρούσε αναπόσπαστο γεωγραφικά και οικονομικά μέρος της μικρασιατικής ακτής (θέση που είχε τότε και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, και διατηρεί η Τουρκία σήμερα), μαζί με αυτά λοιπόν οι Έλληνες έφταναν σε έναν πληθυσμό 1,383,333.

Από εκεί αφαιρούσε τους περίπου 83,000 Έλληνες της πόλης της Προύσας (η οποία θα έμενε οριακά στην Τουρκία, πιθανών ως νέα πρωτεύουσα του Σουλτάνου), καθώς και τους 111,964 Έλληνες των Δαρδανελλίων και του Ισμίτ, περιοχές που θα εντάσσονταν στην μελλοντική Ζώνη των Στενών την οποία και θα αναλάμβανε κάποια Μεγάλη Δύναμη, η Βρετανία ή οι Ηνωμένες Πολιτείες, σαν Εντολή της ΚτΕ.

Έμεναν λοιπόν περίπου 1,188,359 Έλληνες στην υπό διεκδίκηση περιοχή, έναντι περίπου 1,042,050 Μουσουλμάνων- ή αναλογία γίνονταν καλύτερη για μας αν αφαιρούνταν η ακτή νότια του Μαιάνδρου που είχαμε πολύ μικρή παρουσία. Προσέθετε ότι άλλοι 922,545 Έλληνες ζούσαν στο υπόλοιπο της Μικράς Ασίας, συντηρώντας 1,740 εκκλησίες και 1,386 σχολεία με πάνω από 100,000 μαθητές.

Ένα μέρος αυτών θα έμενε είτε στην Διεθνή Ζώνη της Κωνσταντινούπολης και των Στενών, είτε στο νέο αρμενικό κράτος που οραματίζονταν ο Wilson και θα περιελάμβανε τον ανατολικό Πόντο με την Τραπεζούντα (περίπου 350,000 Έλληνες, οι περισσότεροι ζούσαν στην δυτική μεριά, όπου κι η Σαμσούντα), οι υπόλοιποι που βρίσκονταν σε περιοχές που θα διατηρούσε το οθωμανικό κράτος θα έπρεπε να μετακινηθούν στην υπό ελληνικό έλεγχο Μικρά Ασία σε μία δίκαιη Ανταλλαγή Πληθυσμών (για τα τότε δεδομένα) που θα καθιστούσε την Ελλάδα και την Τουρκία ομοιογενείς θρησκευτικά χώρες.

Για τον Πόντο, το 1914, πριν τις γενοκτονίες, ο συνολικός πληθυσμός του Πόντου από την Σινώπη μέχρι το Βατούμ (το ανατολικότερο άκρο του μικρασιατικού Πόντου και της ίδια της μικρασιατικής χερσονήσου, που βρίσκονταν υπό τουρκικό έλεγχο μέχρι το 1878) ήταν 2,048,250, εκ των οποίων οι Έλληνες (Ελληνόφωνοι και Τουρκόφωνοι Ορθόδοξοι) αποτελούσαν τους 700,000, σύμφωνα με την "Τουρκική επετηρίς".

Σε αυτούς πάλι δεν υπολογίζονταν οι Ελληνόφωνοι Μουσουλμάνοι με ελληνική εθνική συνείδηση και οι Κρυπτοχριστιανοί, αρκετοί εξ αυτών κατά την ρωσική κατοχή άρχισαν να επανέρχονται στην εκκλησία με τον Χρύσανθο Τραπεζούντας να προτείνει την αναβολή για λόγους προστασίας των ζωών τους.

Κατά τον Αρ. Νεόφυτο (νομικό από την Κερασούντα), ο προπολεμικός ελληνικός χριστιανικός πληθυσμός του Πόντου συνιστούσε μεν το 35% του συνολικού πληθυσμού, ο δε Πόντος είχε πράγματι ελληνικό χαρακτήρα διότι όλος ο οικονομικός του βίος και η βιοτεχνία βρίσκονταν στα χέρια Ελλήνων.

Σε θρησκευτικό επίπεδο οι Μουσουλμάνοι έφταναν τους 1,096,000, οι Ελληνορθόδοξοι ή Ρωμιοί τους 700,000, οι Αρμένιοι Γρηγοριανοί (Μονοφυσίτες) και Καθολικοί τους 60,000, ενώ υπήρχαν και 5,000 Διαμαρτυρόμενοι. Εθνολογικά πάλι οι Έλληνες είτε Χριστιανοί είτε Μουσουλμάνοι έφταναν τους 929,895 κατοίκους, συνιστώντας έτσι την μεγαλύτερη εθνολογική ομάδα του Πόντου, ακολουθούσαν οι Τούρκοι πάσης προέλευσης περίπου 772,600.

Η έξοδος δε πολλών Ελλήνων προς την Ρωσία κατά την περίοδο της καταπίεσης των Νεότουρκων περιόριζε σημαντικά τα νούμερα τους στην περιοχή, όπως και οι βίαιοι εξισλαμισμοί. Περίπου 1,454 ελληνόφωνα χωριά υπήρχαν στον Πόντο ασχέτως θρησκείας.

α' αναρτ. Κείμενο: Χαρίτος Αναστασίου (Ελληνική και Παγκόσμια στρατιωτική ιστορία)

α' αναρτ. Χάρτης: Miltiades Varvounis (Ελληνική και Παγκόσμια στρατιωτική ιστορία)