Ioannis Bougas

Δύο από τα τελευταία Εγκλήματα του καπετάν «Διαμαντή»,«ήρωα» για κάποιους.

Ένα μαζικό και ένα ατομικό. Σήμερα θα περιγράψω το μαζικό έγκλημα, τη δολοφονία αιχμαλώτων αξιωματικών και οπλιτών.

Ο «Διαμαντής» στο τέλος της δράσης του ως διοικητής της ΙΙ Μεραρχίας ανταρτών είχε συγκροτήσει μια Μονάδα 100–150 ανδρών, με το όνομα 88η Μονάδα Χώρου, με διοικητή τον Θανάση Δρούκαλη («Γκούρα») και ΠΕ (πολιτικό επίτροπο) τον Κώστα Πεντεδέκα (και οι δυό τους συνελήφθησαν το 1949, καταδικάστηκαν πολλάκις σε θάνατο και ισόβια, αλλά το 1964 ήσαν ελεύθεροι).

Στις 14 Απριλίου 1949, ανάμεσα Μάρμαρα και Κολοκυθιά Φθιώτιδας, σε μια δασωμένη περιοχή, η 88η Μονάδα Χώρου, αιφνιδίασε το 2ο ΕΤΠ (Ελαφρό Τάγμα Πεζικού) της Στρατιωτικής Διοίκησης Στερεάς, του προκάλεσε βαρειές απώλειες και συνέλαβε αξιωματικούς και οπλίτες του αιχμαλώτους.

Η εγγραφή στο ημερολόγιο του «ΔΣΕ» λέει: «Στη Φθιώτιδα Ρούμελης διαλύθηκε το 2ο ελαφρό τάγμα του 42 μοναρχοφασιστικού συντάγματος, 55 οι νεκροί και 115 οι αιχμάλωτοι του εχθρού»....«Μεταξύ των αιχμαλώτων 5 αξιωματικοί». Παρατηρώ ότι ο αριθμός των αιχμαλώτων είναι περίπου ακριβής –και άλλες πηγές αναφέρουν ότι ήσαν περίπου 110– αλλά ο αριθμός των νεκρών είναι υπερβολικός, ίσως για να συγκαλύψει τη δολοφονία ενός αριθμού αιχμαλώτων. Στα αρχεία του ΓΕΣ, αναφέρονται τέσσερις νεκροί, μεταξύ των οποίων και ένας ΔΕΑ (δόκιμος εφεδρος αξιωματικός).

Ο «ΔΣΕ» δεν αναφέρει λέξη για την τύχη των αιχμαλώτων. Ο ΠΕ της 88ης Μονάδας Χώρου, Κώστας Πεντεδέκας, στο βιβλιο που έγραψε αναφέρει ότι «τους παρέδωσε στο 2ο Γραφείο και το δικαστικό της 2ης Μεραρχίας και δεν τους ξανάδε». Πριν φύγουν λεει ότι τους σύστησε να μην σκίσουν ότι τυχόν γράμματα είχαν επάνω για να βοηθήσουν τις ανακριτικές αρχές. «Είμαι βέβαιος ότι ... θα θέλετε να βοηθήσετε τις ανακριτικές αρχές μας. Κι όσο πιο σύντομα γίνει αυτό, τόσο το καλύτερο για σας, γιατί θα μείνετε ελεύθεροι να πάτε όπου θέλετε. Μόνο τώρα που θα κινηθείτε με τους αντάρτες, μην κάνει κανένας απόπειρα να φύγει, γιατί θα τιμωρηθεί, όποιος και αν είναι».

Από τα αρχεία του ΓΕΣ για τους πεσόντες το 1945–49, προκύπτει ότι:

- (1) Δύο ημέρες μετά τη σύλληψή τους δολοφονήθηκαν μεταξύ των χωριών Στρώμης και Συκιάς 27 οπλίτες του 2ου ΕΤΠ.

- (2) Οι 6 αιχμάλωτοι αξιωματικοί, κρατήθηκαν ακόμη μια ημέρα, βασανίστηκαν άγρια και κατακρεουργήθηκαν μεταξύ του χωριού Στρώμη και της γέφυρας Νταούτ.

- (3) Αγνοείται από τότε η τύχη 21 οπλιτών του 2ου ΕΤΠ. Δεν βρέθηκαν ποτέ τα πτώματά τους, αλλά ούτε επέστρεψαν στη Μονάδα τους ή στα σπίτια τους. Το πιο πιθανό είναι ότι δολοφονήθηκαν κι αυτοί όπως οι 27 σε άγνωστο τόπο και χρόνο.

Ο «ΔΣΕ» δεν αναφέρει ότι αιχμάλωτοι στρατιώτες από το 2ο ΕΤΠ προσχώρησαν στον «ΔΣΕ», κάτι για το οποίο μάλλον δεν ενδιαφερόταν πλέον η ΙΙ Μεραρχία, αφού ο «Διαμαντής» και όλοι οι επικεφαλής της έβλεπαν το τέλος τους να έρχεται. Η εγκληματική φύση του «ΔΣΕ» γενικά, αλλά και ειδικά του «Μεράρχου» «Διαμαντή» να δολοφονεί αιχμαλώτους αξιωματικούς και οπλίτες κληρωτούς, παρουσιάζεται ξεκάθαρα. Γιατί είναι βέβαιο ότι η απόφαση δολοφονίας τόσων αξιωματικών και οπλιτών προήλθε από αυτόν.

Ίδια εγκληματική συμπεριφορά επέδειξαν και οι δύο άλλοι «Μέραρχοι» του ΚΑΓΝΕ (Κλιμακίου Γενικού Αρχηγείου Νότιας Ελλάδας), ο Χαρίλαος Φλωράκης («Γιώτης») στη Θεσσαλία και ο Στέφανος Γκιουζέλης στην Πελοπόννησο.

Η εν ψυχρώ δολοφονία των αιχμαλώτων του ΕΣ, συχνά μετά από βασανισμό, που εφαρμοζόταν ως πολιτική της ηγεσίας του «ΔΣΕ», έπρεπε να είχε επιβάλλει τη σιωπή στο ΚΚΕ για τη Μακρόνησο και τις προσωπικές παρεκτροπές κάποιων παραστρατιωτικών ή μελών του ΕΣ (Ελληνικού Στρατού). Δεν υπάρχει σχέση ή εξίσωση μεταξύ των δύο ειδών εγκλημάτων. Ο «ΔΣΕ», του οποίου πηγή της εξουσίας ήταν το Πολιτικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, είχε ως πολιτική την άμεση δολοφονία των αιχμαλώτων αξιωματικών, χωρίς διαφορετική μεταχείριση μεταξύ εφέδρων και μονίμων, εκτός αν ήσαν ιατροί. Οι αξιωματικοί ιατροί, είτε έφεδροι ή μόνιμοι, δεν δολοφονούνταν, υπό τον όρο να δέχονταν να εργασθούν στα νοσοκομεία του «ΔΣΕ». Στους οπλίτες, υπαξιωματικούς και στρατιώτες, για ένα διάστημα το 1947-48 έδιναν την επιλογή να προσχωρήσουν στον «ΔΣΕ» για να γλυτώσουν τη ζωή τους.

Έναν μικρό αριθμό αιχμαλώτων του ΕΣ, που συνελήφθησαν στη Μακεδονία ή τη Θράκη, οι κομμουνιστές τους πέρασαν στην Αλβανία και τη Βουλγαρία. Από εκεί, μερικοί κατέληξαν στην Τσεχοσλοβακία. Αυτή η δυνατότητα προώθησης στο Παραπέτασμα δεν υπήρχε για αιχμαλώτους στην Κεντρική και τη Νότιο Ελλάδα. Έτσι, σε αυτές τις περιοχές κατά κανόνα οι κομμουνιστές αντάρτες δολοφονούσαν τους αιχμαλώτους. Μετά το τέλος της Ανταρσίας, οι κομμουνιστές έσυραν στο Παραπέτασμα και όσους ιατρούς είχαν εργασθεί γι’ αυτούς μετά την αιχμαλωσία τους.

Όμως, μεγάλο θέμα είναι και η αδιαφορία της τότε και της μετέπειτα ηγεσίας του ΕΣ, των κυβερνήσεων και των κρατικών αρχών γενικά, για την τύχη των αγνοουμένων στρατιωτών. Έπρεπε να είχαν κινήσει γη και ουρανό να βρουν τι τους έκαναν οι αντάρτες. Βοσκός βρήκε το 1971 τα οστά 121 εκ των αγνοουμένων στρατιωτών του 621 ΤΠ στη Μουργκάνα. Οι αρχές δεν είχαν ερευνήσει την περιοχή. Η τύχη των 21 στρατιωτών του 2ου ΕΤΠ –όπως και των 18 του 522 ΤΠ (στην Ραχούλα Καρδίτσας 18 οπλίτες του 522 ΤΠ που συνελήφθησαν αιχμάλωτοι τον Ιανουάριο του 1947, δεν επέστρεψαν ποτέ) και πολλών άλλων– αγνοείται ακόμη, και αυτό είναι πολύ λυπηρό! Φυσικά η λύπη, που μπορεί να νοιώθει ένας Έλληνας πατριώτης, δεν έχει ουδεμία σχέση με τη λύπη και τον πόνο που ένοιωσαν οι δικοί τους που δεν έμαθαν ποτέ που και πως κατέληξαν!

Πηγή: "Θεσσαλία Πρωτοπόρα 1941-49", Ιωάννης Κ. Μπουγάς, εκδόσεις Πελασγός, 2025, Αθήνα