Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026

 Σάκης Μουμτζής


Η Πολίνα, η Νάντια και ο Στάλιν
Σε συνδρομητικό κανάλι παρακολούθησα την ταινία «Οι δύο εισαγγελείς». Η υπόθεση εκτυλίσσεται στη Σοβιετική Ενωση του 1937 και αφορά τη δράση ενός νέου και φερέλπιδος τοπικού εισαγγελέα –μέλους του Κόμματος– ο οποίος εντοπίζει αυθαίρετες και απάνθρωπες συμπεριφορές των ανδρών της NKVD εις βάρος πολιτικών κρατουμένων. Παρακάμπτοντας τα αρμόδια όργανα της περιοχής, ταξιδεύει στη Μόσχα και συναντάται με τον γενικό εισαγγελέα Αντρέι Βισίνσκι στο μεγαλοπρεπές γραφείο του. Για να μην τα πολυλογώ, στο τέλος, ο νεαρός εισαγγελέας περνάει τις πόρτες των φυλακών της NKVD ως κρατούμενος.

Το όλο ζοφερό σκηνικό της ταινίας μού θύμισε και την υπόθεση της συζύγου του Βιατσεσλάβ Μολότοφ, εκ των στενοτέρων συνεργατών του Στάλιν. Η Πολίνα Ζεμζούτσινα Μολότοφ, Ρωσοεβραία, ήταν επιστήθια φίλη της συζύγου του «πατερούλη», της Ναντέζντα Αλιλούγεβα, κάτι που πλήρωσε ακριβά. Ηταν το τελευταίο πρόσωπο με το οποίο συνομίλησε η Αλιλούγεβα μετά έναν έντονο καβγά με τον Στάλιν. Λίγες ώρες αργότερα αυτοκτόνησε. Το ημερολόγιο έδειχνε 8 Νοεμβρίου 1932. Ο Στάλιν πάντα θεωρούσε υπεύθυνη για την αυτοκτονία της συζύγου του την Πολίνα Μολότοφ. Μνησίκακος ων, πήρε την εκδίκησή του ύστερα από δεκαέξι χρόνια. Τι συνέβη;
Οταν η Γκόλντα Μέιρ αφίχθη, το φθινόπωρο του 1948, στη Μόσχα ως πρέσβειρα του νεοσύστατου κράτους του Ισραήλ, συναντήθηκε με τη σύζυγο του Μολότοφ και συνομίλησαν στα Γίντις σε μια δεξίωση που έγινε προς τιμήν της. Τα ραντάρ του Στάλιν κατέγραψαν το γεγονός, η αφορμή για το ξεκαθάρισμα του παλιού λογαριασμού βρέθηκε και τον Δεκέμβριο του ιδίου έτους ο «πατερούλης» έθεσε το πρόβλημα των σχέσεων της Πολίνας με τους Εβραίους «εθνικιστές» στο Πολιτικό Γραφείο. Ηταν αυτονόητη η διαγραφή της από το Κόμμα, όμως δεν ήταν αυτονόητη η αποχή κατά την ψηφοφορία του συζύγου της. Το να θέτεις την αφοσίωση στην οικογένεια πάνω από την αφοσίωση στο Κόμμα ήταν έγκλημα καθοσιώσεως. Ο Μολότοφ αντιλήφθηκε εγκαίρως τις συνέπειες αυτής της απερίσκεπτης πράξης του και με επιστολή του στον Στάλιν ανέλαβε γεμάτος συντριβή τις ευθύνες του και υποσχέθηκε πως θα εξαλείψει αυτές τις αδυναμίες του. Στις 29 Ιανουαρίου 1949 η NKVD συνέλαβε την Πολίνα Μολότοφ, η οποία στο τέλος του έτους καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια εσωτερικής εξορίας κάπου στο Καζακστάν. Φυσικά ο Μολότοφ υποχρεώθηκε να τη διαζευχθεί. Λίγο αργότερα εκδιώχθηκε από το υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο ανέλαβε ο Αντρέι Βισίνσκι, ο ένας από τους δύο ήρωες της ταινίας που προανέφερα.
Ποια ήταν η κατάληξη; Η Πολίνα απελευθερώθηκε με τον θάνατο του Στάλιν (5/3/1953). Οταν πληροφορήθηκε το γεγονός, κατέρρευσε από συντριβή. Τον λάτρευε απεριόριστα και πίστευε πως ήταν θύμα μοχθηρών συνεργατών του.
Ο πρώην σύζυγός της και ο Αναστάς Μικογιάν θα ήταν τα επόμενα θύματα του «πατερούλη», αλλά τους έσωσε ο Χάρος.
ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΑΡΘΡΟ ΜΟΥ 30/9/2026

Δεν υπάρχουν σχόλια: