ΠΡΙΝ ΤΟ ΟΧΙ Θάνος Τζήμερος

Ο Μεταξάς δεν ήταν «τζάμπα μάγκας». Όταν ανέλαβε την εξουσία το 1936, διέβλεψε ότι η σύγκρουση στην Ευρώπη ήταν αναπόφευκτη και άρχισε να ετοιμάζει πυρετωδώς τη χώρα. Το μεγαλύτερο τεχνικό και οχυρωματικό έργο του ήταν η κατασκευή της «Γραμμής Μεταξά» κατά μήκος των ελληνοβουλγαρικών συνόρων (από το όρος Μπέλλες έως τον ποταμό Νέστο). Περιλάμβανε 21 υπόγεια αυτόνομα οχυρά (Ρούπελ, Νυμφαία, Λίσσε κ.ά.), εξοπλισμένα με στοές χιλιομέτρων, πολυβολεία, πυροβολεία, αποθήκες και συστήματα εξαερισμού. Η κατασκευή της γραμμής ήταν κρίσιμη για την αναχαίτιση των Ιταλών, καθώς επέτρεψε στο ελληνικό Επιτελείο να δεσμεύσει ελάχιστες δυνάμεις στη βόρεια και ανατολική μεθόριο και να μεταφέρει τον κύριο όγκο του στρατού στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία όταν εκδηλώθηκε η ιταλική επίθεση. Μετά την κατάληψη της Αλβανίας από την Ιταλία τον Απρίλιο του 1939, δημιουργήθηκε η οχυρωμένη γραμμή από το Καλπάκι μέχρι τον Καλαμά, ένα εκτεταμένο δίκτυο με πολυβολεία από μπετόν αρμέ σε καίρια περάσματα, αντιαρματικές τάφρους, συρματοπλέγματα, σκάμματα ακροβολιστών, χαρακώματα και παρατηρητήρια, που αποδείχθηκαν σωτήρια για την ανάσχεση της μεραρχίας αλπινιστών «Τζούλια».

Άνοιξε στην Ήπειρο και βελτίωσε εκατοντάδες χιλιόμετρα στρατιωτικών δρόμων που συνέδεαν τα αστικά κέντρα και τους σιδηροδρομικούς κόμβους με τα σύνορα, έφτιαξε γέφυρες και δίκτυα επικοινωνιών (τηλεφωνικές γραμμές, ασύρματοι). Ενίσχυσε τα παράκτια πυροβολεία και τα ναυτικά οχυρά στην είσοδο του Σαρωνικού (Αίγινα, Φλέβες), στον Κορινθιακό κόλπο, καθώς και στα Ιόνια νησιά, ιδίως στην Κέρκυρα και τη Λευκάδα. Τοποθετήθηκαν προστατευτικά ναρκοπέδια σε στρατηγικά σημεία και διαύλους, προστατεύοντας λιμάνια ζωτικής σημασίας για την επιστράτευση και τον ανεφοδιασμό (Πειραιάς, Πάτρα). Για να προστατεύσει τους πολίτες από τους βομβαρδισμούς έφτιαξε χιλιάδες καταφύγια, δημόσια και ιδιωτικά, οργάνωσε την Παθητική Αεράμυνα, εκπαιδεύοντας τον άμαχο πληθυσμό σε ασκήσεις συσκότισης, σειρήνων και πρώτων βοηθειών, ενέργειες γεγονός που περιόρισαν στο ελάχιστο τις απώλειες αμάχων από τους ιταλικούς βομβαρδισμούς το 1940. Παρά τους περιορισμένους πόρους, εξόπλισε τον στρατό με σύγχρονα όπλα (τουφέκια Mannlicher, αυτόματα, αντιαρματικά, αντιαεροπορικά, οχήματα, αεροσκάφη) και έκανε μυστική επιστράτευση «δια ατομικών προσκλήσεων»: τους μήνες πριν την 28η Οκτωβρίου 1940, δεν κήρυξε γενική επιστράτευση για να μην προκαλέσει τους Ιταλούς, αλλά κάλεσε σταδιακά χιλιάδες εφέδρους. Έτσι, όταν εκδηλώθηκε η επίθεση, οι μονάδες της μεθορίου ήταν ήδη επανδρωμένες και έτοιμες να αμυνθούν. Θα μπορούσε, αντ’ αυτών να υιοθετήσει το δόγμα ΣΥΡΙΖΑ: «Θα το ρισκάρουμε με την Ιταλία.» Ευτυχώς, τότε δεν μας κυβερνούσαν σούργελα. Τιμή και δόξα λοιπόν σ' αυτόν που είπε το ΟΧΙ, και για όσα έκανε πριν το ΟΧΙ.