ΙΩΑΝΝΗΣ Κ. ΜΠΟΥΓΑΣ (Ioannis Bougas) - Ιστορία 1940-1949
29/10/1944 – Οι εθνικιστές της Βέροιας αμύνονται εναντίον του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και μετά την πτώση της πόλης ακολουθούν δεκάδες νεκροί!
Το απόγευμα της 28ης Οκτωβρίου 1944, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής αποχώρησαν οριστικά και ειρηνικά από την πόλη της Βέροιας, χωρίς να δεχθούν πυρά. Έξω από την πόλη, οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ ανέμεναν την αποχώρηση, σχεδιάζοντας να εισέλθουν την επόμενη ημέρα ως ‘’απελευθερωτές’’. Η πρόσβαση, ωστόσο γινόταν μόνο από την κάτω μεριά της πόλης —κάτω από τη σημερινή οδό Ανοίξεως, καθώς εκεί υπήρχε ανηφορικό μονοπάτι, ώστε να περνούν κάρα, ζώα άμαξες και οχήματα. Περιτριγυριζόταν βέβαια από δέντρα και σκορπισμένους κορμούς.
Άλλη είσοδος για την πόλη δεν υπήρχε για μεγάλη εισροή, καθώς όλη η περιοχή γύρω από τη Βέροια ήταν δύσβατη. Αποτελούταν από στενά γκρέμια και κυριολεκτικά όποιος ήθελε να μπει στην πόλη από εκεί, έπρεπε να κατέβει από ‘’κατσάβραχα’’ που επέτρεπαν το πέρασμα μόνο σε μεμονωμένους άνδρες.
Το πρωί της 29ης Οκτωβρίου, γύρω στις 10:00, η είσοδος του ΕΛΑΣ ανακόπηκε. Στην περιοχή Καστρόχωρα ή «Μπάλα Φρίγκο», κατά μήκος της σημερινής οδού Ανοίξεως, είχαν ταμπουρωθεί 70 οπλίτες του τοπικού ΕΕΣ (Ελλήνων Εθνικιστών του Μιχάλαγα) και 20 άνδρες της Χωροφυλακής.
Οι αμυνόμενοι είχαν ταμπουρωθεί και οχυρώσει τα συγκεκριμένα γερμανικά οχυρώματα, αφού οι δεύτεροι είχαν εγκαταλείψει τη Βέροια και οι εθνικόφρονες τα βρήκαν έτοιμα. Οι Γερμανοί είχαν ενισχύσει στην ουσία τα παλιά τείχη, ανοίγοντας πολεμίστρες και είχαν κατασκευάσει τσιμεντένια πολυβολεία και υπόγεια καταφύγια/οχυρώματα, γύρω από το Κάστρο.
Τα Καστρόχωρα ήταν εντός της πόλης και αποτελούνταν από πολυβολεία, έναν μεγάλο πολεμικό πύργο, τείχη με δεκάδες ρωγμές για να βγαίνουν έξω τα όπλα, καθώς και δύο γειτονικά σπίτια με μπαλκόνια. Η θέση αυτή τους εξασφάλιζε πλήρη ορατότητα προς το ανηφορικό μονοπάτι, υψομετρικό πλεονέκτημα στους αμυνόμενους αλλά και τον σιδηροδρομικό σταθμό. Έτσι μπορούσαν να παρακολουθούν όλες τις κινήσεις των ΕΛΑΣιτών.
Οι Βεροιώτες οπλίτες του ΕΕΣ είχαν εξοπλιστεί από τα τέλη του 1943, έπειτα από τις ομιλίες και την οργάνωση του Μιχάλαγα, ο οποίος είχε μεταβεί στην πόλη από την Κοζάνη. Κίνητρο των αμυνομένων και την αντίστασής τους ήταν τα εθνικά ιδεώδη. Η προάσπιση της ειρήνης και της Δημοκρατίας, η αποτροπή της ένταξης της Ελλάδας στο Σοβιετικό Μπλοκ, το Κομμουνιστικό αιματοκύλισμα και πλιάτσικο των ορεινών Μακεδονικών χωριών από το ΕΑΜ, αλλά και της απόσχισης των ελληνικών εδαφών προς την Κομμουνιστική Γιουγκοσλαβία. Του τόπου δηλαδή που έγινε η μάχη.
Η μάχη που ξέσπασε ήταν σφοδρή. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ έβαλλαν κατά του «Μπάλα Φρίγκο» από την κάτω πλευρά, προσπαθώντας να ανέβουν την πλαγιά. Παρά το γεγονός ότι οι 100 περίπου αμυνόμενοι γνώριζαν πως είχαν απέναντί τους δύο ολόκληρα συντάγματα και εφεδρικά τάγματα του ΕΛΑΣ, συνέχισαν την αντίσταση μέχρι τις 2:30 το μεσημέρι, όταν περικυκλώθηκαν πλήρως.
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, από την πλευρά των αμυνομένων σκοτώθηκαν 14 άνδρες (11 ΕΕΣίτες και 3 χωροφύλακες) και 1 γυναίκα. Από την πλευρά του ΕΛΑΣ υπήρξαν περίπου δέκα νεκροί και δύο μέλη της ΕΠΟΝ. Ένας βαριά τραυματισμένος αντάρτης μεταφέρθηκε με κάρο μέσα στην πόλη μετά τη νίκη του ΕΛΑΣ, όπου και εξέπνευσε. Το σώμα του αφέθηκε στις σκάλες του Δημαρχείου, ενώ στον τύπο αναφέρθηκε ότι χτυπήθηκε δήθεν από φίλια πανηγυρικά πυρά και στο ληξιαρχείο καταγράφηκε ως θύμα των Γερμανών.
Μετά την κάμψη της άμυνας στις 2:30, οι εναπομείναντες αμυνόμενοι διασκορπίστηκαν πλέον άοπλοι στην πόλη αναζητώντας κρησφύγετα και τη σωτηρία τους. Ακολούθησαν συλλήψεις Βεροιωτών με την κατηγορία του ‘’αντιδραστικού μη κομμουνιστή’’ και την υποψία της μη συμμετοχής στην επίσημη Αντίσταση.
Τελικώς επιπλέον 15 άνδρες και 1 γυναίκα συνελήφθησαν ως αιχμάλωτοι πλέον του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ και οδηγήθηκαν ελάχιστα έξω από την πόλη, όπου εκτελέστηκαν, με άγριο τρόπο, όλοι τους παραδομένοι και άοπλοι. Ο λόγος που επιλέχτηκε η ομαδική εκτέλεση έξω ακριβώς από την πόλη, ήταν η διαταγή του ΕΑΜ, να φανούν ως νεκροί της μάχης και όχι ως μετέπειτα έγκλημα που θα ‘’φορτωνόταν’’ στο κόμμα!
Μετά την επικράτηση του ΕΛΑΣ, η πόλη εισήλθε στην περίοδο της λεγόμενης ΕΑΜοκρατίας την οποία και βίωσε πολύ σκληρά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου